Baroque Consult
Barokke paardenrassen & Klassieke Rijkunst
Baroque ConsultBedrijfsactiviteitenBarokke paardenrassenLinksContact
Lipizzaner

 

 Het Lipizzaner paard - Een der laatste originele barokke paardenrassen    
(tekst: Atjan Hop)

Veel mensen kennen het Lipizzaner paard. De roem van de Spaanse Hofrijschool uit Wenen heeft er voor gezorgd dat haar witte hengsten bekend zijn over de hele wereld, ook bij mensen, die normaal gesproken niets met paarden te maken hebben. Dat het verhaal van het Lipizzaner paard veel verder gaat, dan alleen over deze Weense balletdansers, hoopt het volgende duidelijk te maken.

  

   

Geschiedenis
In het Europa van de 16e eeuw was alles anders geregeld dan nu. De adel maakte de dienst nog uit en heerste over de bevolking. Waarden en normen lagen anders. Oorlogen werden uitgevochten met slagwapens en lichte vuurwapens, op kleine oppervlakten, met wendbare paarden. Koninkrijken en keizerrijken konden zeer groot zijn.

De adel kon slechts heersen door indruk te maken. Een middel daartoe was het gebruik van indrukwekkende paarden, zowel onder het zadel, als voor het rijtuig. Geen wonder dat de kleine, trotse en bovenal wendbare en gemakkelijk te rijden paarden van Spaanse afkomst bijzonder in de mode waren. Ieder zichzelf respecterend vorstelijk hof hield er in die tijd dan ook een uitgebreide stal op na, met grote hoeveelheden paarden, bij voorkeur met Spaans bloed. Veel hoven hadden ook eigen stoeterijen, die met goed paardenmateriaal in de behoefte van de adel voorzagen. In het grote Habsburgse rijk besloot men in de 16e eeuw ook een eigen fokkerij van Spaanse paarden te beginnen, ook om niet steeds maar heel Europa te hoeven afreizen, op zoek naar goed bloed. In het jaar 1562 werd de hofstoeterij in Kladrub (Bohemen) hiertoe opgericht.

In 1580 werd door aartshertog Karl van Stiermarken een landgoed van de bisschop van Triëst te Lippiza (ook wel als Lipica of Lipizza geschreven) aangekocht om in het ruige Karst-gebied (nu Slovenie) harde paarden te gaan fokken. Hij volgde hierin zijn neef, koning Filips II van Spanje, die in 1567 een grote stoeterij in Cordoba stichtte, met de allerbeste paarden van Spanje. Deze stoeterij wordt gezien als het feitelijke begin van de ‘ Pura Raza Espanola’  (PRE).

Vanaf 1581 werden tientallen hengsten en merries in Spanje aangekocht en naar de pas gebouwde stoeterij gebracht. Met deze Spaanse paarden werd de basis gelegd van wat later een beroemd paardenras zou worden: het Lipizzaner paard. Uitgangspunt bij het opzetten van deze, uiteindelijk keizerlijk geworden stoeterij was : het fokken van een licht en wendbaar rij- en koetspaard, indrukwekkend en gracieus, met een enorm uithoudingsvermogen, hard beenwerk en een goede gezondheid.

De paarden moesten voor al het werk ten behoeve van het keizerlijke hof inzetbaar zijn. Dit varieerde van rij- en Hogeschoolpaard van de hoge adel te Wenen, voor dagelijks gebruik en op het slagveld, tot paarden voor de keizerlijke posterijdiensten. Om dekhengsten te selecteren voor de stoeterij werden deze beproefd in de beroemde Spaanse Hofrijschool te Wenen. De merries werden grotendeels voor de wagen uitgeprobeerd. Daarnaast kregen de kwaliteitsvolle Lipizzaners snel de taak van rassenverbeteraar in de militaire en burgerlijke fokkerij. In Midden Europa werd het Lipizzaner paard snel een begrip als paard van de hoge en lagere adel, dat ook op de gewone burgerij met zijn kwaliteiten ten dienste stond.